Η λύση στον πονοκέφαλο της διαφθοράς δεν είναι ο «αποκεφαλισμός»

Η υπόθεση του κληροδοτήματος Σιστοβάρη στον Δήμο Αγίας Παρασκευής και η εμπλοκή με την επιχείρηση που λειτουργεί στον συγκεκριμένο χώρο το κατάστημα «Da Vinci», που οδήγησε στην ανάκληση της άδειας λειτουργίας του (Ανάκληση της άδειας του «Da Vinci» κι αρχή δικαστικού αγώνα), δεν είναι μοναδική. Αντίστοιχες καταστάσεις συνέβαιναν, συμβαίνουν και, απ’ ό,τι φαίνεται, θα εξακολουθούν να συμβαίνουν, τουλάχιστον όσο δεν μπαίνουν -ή δεν τηρούνται- ξεκάθαροι κανόνες στις σχέσεις πολιτικής κι επιχειρηματικής εξουσίας.

Στην περίπτωση των δήμων αυτό οδήγησε και οδηγεί στην εκδήλωση φαινομένων αυθαιρεσιών, ασυδοσίας και ασύστολης κερδοσκοπίας, ενώ ταυτόχρονα καταδικάζει τις υγιείς επιχειρήσεις, που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να μετάσχουν σε αντίστοιχες συναλλαγές, να υφίστανται αθέμιτο ανταγωνισμό. Ωστόσο, κάποιες φορές, η τακτική αυτή οδηγεί τις επιχειρήσεις που μπαίνουν στον… πειρασμό να «παρακάμψουν» τις τυπικές διαδικασίες σε περιπέτειες, αφού επενδύουν χρήμα και χρόνο σε εγχειρήματα τα οποία, υπό προϋποθέσεις, σε μια δεδομένη στιγμή μπορούν να «τιναχθούν στον αέρα».

Ένα ερώτημα που θα μπορούσε να τεθεί είναι εάν ευθύνονται οι επιχειρήσεις που προσπαθούν με πολιτική… παρέμβαση να δραστηριοποιηθούν σε έναν χώρο ή τόπο ή ο τρόπος που λειτουργεί η τοπική και κεντρική διοίκηση τις εξαναγκάζει να κινηθούν στα όρια της παραβατικότητας (ακόμη και πέραν αυτών). Ωστόσο, επειδή δεν είναι ώρα τώρα να λύσουμε τον «προαιώνιο γρίφο» για την κότα και το αβγό της, είναι προτιμότερο να απαντήσουμε το ερώτημα με διαδικασίες που δεν θα επιτρέπουν -τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό- να τίθεται: με άλλα λόγια, θεσπίζοντας διάφανους κανόνες, που δεν θα επιδέχονται παρερμηνειών και δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται κατά το δοκούν, ώστε καμία από τις δύο πλευρές να μην έχει λόγο να μπει σε… δεύτερες σκέψεις.

«Εργαλεία» για να ελεγχθεί η επιχειρηματικότητα, χωρίς να της αφαιρείται ο δραστικός χώρος 
που χρειάζεται για την ανάπτυξή της, υπάρχουν. Είναι θέμα πολιτικής απόφασης 
να τα υιοθετήσουμε και να τα εφαρμόσουμε, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς εξαιρέσεις.
 

Ξεκινώντας από τη βάση ότι το «επιχειρείν» συνιστά, κατά την άποψη της στήλης, αναγκαία συνθήκη για την ανάπτυξη ενός σύγχρονου Δήμου, το να υποστηρίζουμε ότι η εξαφάνισή του θα εξαφανίσει ταυτόχρονα και τη διαφθορά, είναι σαν να υποστηρίζουμε ότι επειδή η κακή χρήση ενός ζωτικού οργάνου ενδεχομένως να προκαλεί βλάβη στον οργανισμό, η «λύση» είναι η αφαίρεσή του! Μάλλον, είναι ορθότερο να χρησιμοποιούμε το εν λόγω «όργανο» με περισσότερη σύνεση, ώστε να μπορεί να αποδώσει το μέγιστο όφελος, αφαιρώντας ό,τι μπορεί ν’ αποτελέσει λόγο να νοσήσει.

Έτσι, σε επιχειρηματικό επίπεδο μπορούμε να προσφέρουμε εκείνα τα κίνητρα που θα επιτρέπουν την απρόσκοπτη επιχειρηματική δράση, βάζοντας ταυτόχρονα σκληρούς κι άκαμπτους κανόνες που θα αποτρέπουν -στον βαθμό του δυνατού, πάντα- τα φαινόμενα ασύστολης κερδοσκοπίας εις βάρος του κοινού συμφέροντος. Στις δε περιπτώσεις που χρειάζεται να κριθεί μια επιχείρηση εάν έχει παραβιάσει ή όχι κάποιους από τους κανόνες αυτούς, τούτο θα πρέπει ν’ αποφασίζεται στο πλαίσιο οργάνων που θα κρίνουν με ξεκάθαρα νομικά εργαλεία και όχι στη βάση δήθεν πολιτικών αποφάσεων. Οι πολιτικές αποφάσεις καθορίζουν το βασικό νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας μιας επιχείρησης και όχι το εάν έχει εφαρμοστεί ή όχι ο τάδε νόμος ή ο δείνα κανονισμός. Αυτό δεν θα πρέπει να επιδέχεται πολιτικών ερμηνειών, γιατί τότε ανοίγει ο δρόμος σε κάθε είδους συναλλαγή.

Εν κατακλείδι, «εργαλεία» για να ελεγχθεί η επιχειρηματικότητα, χωρίς να της αφαιρείται ο δραστικός χώρος που χρειάζεται για την ανάπτυξή της, υπάρχουν. Είναι θέμα πολιτικής απόφασης αυτή τη φορά να αποφασίσουν οι αρμόδιοι να τα υιοθετήσουν και να τα εφαρμόσουν, χωρίς εκπτώσεις και χωρίς εξαιρέσεις. Διαφορετικά θα επιβεβαιώσουν ότι το πρόβλημα δεν είναι στο θεσμικό πλαίσιο, αλλά στη νοοτροπία της εκάστοτε εξουσίας να κρατά ομήρους τους επιχειρηματίες, προκειμένου να μπορεί να συναλλάσσεται μαζί τους. Και τότε, ίσως θα λυθεί και ο «προαιώνιος γρίφος»…