Σύνοδος Κορυφής: Νέα προειδοποίηση και ελαφρές κυρώσεις στην Τουρκία – «Ένα βήμα τη φορά κάνει η Ε.Ε.»

Έπειτα από ολονύχτιες διαπραγματεύσεις και έντονες διαβουλεύσεις, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία για το κείμενο συμπερασμάτων, το οποίο αποτελεί μια σαφή και ισχυρή προειδοποίηση προς την Τουρκία, περιλαμβάνοντας πρόσθετες κυρώσεις όσον αφορά στις παράνομες γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Οι ηγέτες των 27 κρατών μελών της Ε.Ε. κατέληξαν τις πρώτες πρωινές ώρες σε συμφωνία αναφορικά με την Τουρκία και την Ανατολική Μεσόγειο,που συνιστά, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, «ακόμα ένα βήμα» και «μια ισχυρή προειδοποίηση προς την Τουρκία να αλλάξει συμπεριφορά».

Σύμφωνα με το κείμενο συμπερασμάτων, οι «27» της Ε.Ε. εγκαλούν την Άγκυρα για τις παράνομες και μονομερείς δραστηριότητές της, ενώ καλούν το Συμβούλιο της Ε.Ε. να υιοθετήσει περισσότερες πιθανές κυρώσεις κατά της Άγκυρας βάσει των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 1ης και 2ας Οκτωβρίου. 

Ζητούν, παράλληλα, από τον ύπατο εκπρόσωπο Εξωτερικής Πολιτικής και Άμυνας της Ε.Ε. να υποβάλει έκθεση αναφορικά με τις πολιτικές οικονομικές και εμπορικές σχέσεις Ε.Ε. – Τουρκίας, ωστέ να εξεταστούν μέσα και επιλογές για το πώς θα προχωρήσουν, το αργότερο, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2021.

Πιο συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατέληξε στην απόφαση να προχωρήσει σε επιπλέον καταχωρήσεις, με βάση την απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 2019, που αφορούν περιοριστικά μέτρα για τις παράνομες γεωτρήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. 

Σημειώνεται ότι στο κείμενο συμπερασμάτων καταδικάζονται «τα μονομερή βήματα της Τουρκίας στα Βαρώσια», ενώ γίνεται έκκληση να υπάρξει πλήρης σεβασμός των Αποφάσεων 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών:

«Oι τουρκικές μονομερείς και προκλητικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζονται, συμπεριλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κύπρου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταγράφει την αποχώρηση του πλοίου Ορούτς Ρέις και επιμένει στη συνέχιση της αποκλιμάκωσης για την επανέναρξη και την ομαλή συνέχιση των απευθείας διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας».

Τονίζεται, παράλληλα, ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναβεβαιώνει το στρατηγικό ενδιαφέρον της Ε.Ε. για την ανάπτυξη συνεργασίας και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Η προσφορά θετικής ατζέντας Ε.Ε.-Τουρκίας παραμένει στο τραπέζι, με προϋπόθεση ότι η Τουρκία θα δείξει ετοιμότητα να προωθήσει γνήσια συνεργασία με την Ένωση και τα κράτη μέλη και να επιλύσει διαφορές μέσα από τον διάλογο και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».

Αυτή η «ατζέντα θα μπορούσε να εκταθεί στα πεδία της οικονομίας, του εμπορίου, επαφές ατόμων, υψηλού επιπέδου διάλογο και συνεχή συνεργασία στα θέματα της μετανάστευσης», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.

Tο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει, τέλος, «τη σημασία που έχει να διατηρηθούν ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ της Ε.Ε. και της Τουρκίας», ενώ η Ε.Ε. δηλώνει έτοιμη «να συνεχίσει να χορηγεί οικονομική βοήθεια στους Σύρους πρόσφυγες και τις κοινότητες που φιλοξενούνται στην Τουρκία», αλλά και να εξακολουθήσει «τη συνεργασία» με την κυβέρνηση της Άγκυρας «για την υπεύθυνη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών προς τα κράτη-μέλη» και «τη μάχη εναντίον των δικτύων διακινητών μεταναστών».

«Οι ελληνικές θέσεις έχουν καταστεί και ευρωπαϊκές»

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές «η Ευρώπη κάνει ένα βήμα τη φορά. Αυτό έκανε και σε αυτό το Συμβούλιο. Ακόμα ένα βήμα που αποτελεί ισχυρή προειδοποίηση προς την Τουρκία ν’ αλλάξει συμπεριφορά». Παράλληλα σημείωναν πως «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε κυρώσεις κατά της Τουρκίας, διευρύνοντας τη λίστα των προσώπων και των οντοτήτων που εμπλέκονται στις παράνομες γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο».

Ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική πλευρά έχει η αναφορά-καταδίκη της Τουρκίας -όσον αφορά στις ερευνητικές δραστηριότητες- και συγκεκριμένα τη δράση του Oruc Reis, η οποία συνδέεται ευθέως στο κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου με την επανέναρξη των διερευνητικών επαφών. Ουσιαστικά, επιβεβαιώνεται, με τη ρητή αυτή αναφορά, η πάγια θέση της Αθήνας πως η Άγκυρα οφείλει να δείξει συνέπεια και συνέχεια προς την κατεύθυνση της αποκλιμάκωσης, μετά την αποχώρηση του «Oruc Reis», ούτως ώστε να επανεκκινήσουν οι διερευνητικές επαφές.

Επίσης, αποδεικνύεται ότι αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχισή τους η αποχή της Τουρκίας από παράνομες δραστηριότητες, όπως έχει θέσει εξαρχής η ελληνική πλευρά ως όρο σε κάθε σχετική συζήτηση:

«Η καταδίκη της τουρκικής προκλητικότητας και επιθετικότητας απέναντι στην Ε.Ε. και στα κράτη-μέλη της, ιδιαίτερα στην Ανατολική Μεσόγειο, υπήρξε απόλυτη και σαφής», προσθέτουν επ’ αυτών οι ίδιες κυβερνητικές πηγές.

Σημειώνεται ότι εν συγκρίσει με το αρχικό κείμενο των συμπερασμάτων και οι αναφορές για το Κυπριακό είναι πιο σκληρές κατά της Τουρκίας: Αφενός καταδικάζονται οι παράνομες ενέργειες στα Βαρώσια και αφετέρου επισημαίνεται η ανάγκη ταχείας επανέναρξης των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για συνολική διευθέτηση.

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε στείλει, από χθες το μεσημέρι, προσερχόμενος στη Σύνοδο, μήνυμα ότι θα πρέπει να τηρηθούν τα συμφωνηθέντα («pacta sunt servanda») και να διαφυλαχθεί με αυτόν τον τρόπο η αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραπέμποντας στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου, η οποία έδινε προθεσμία στην Τουρκία έως το Δεκέμβριο για να εγκαταλείψει την προκλητική και παραβατική της συμπεριφορά.

Στο ίδιο μήκος κύματος -και με την επισήμανση πως ακόμη και σήμερα υπάρχουν χώρες που δεν ήθελαν κυρώσεις για την Τουρκία- κυβερνητικές πηγές σχολίαζαν πως στόχος ήταν να βελτιωθεί το αρχικό κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου, το οποίο και συνέβη.

Η τάση αυτή εκ μέρους συγκεκριμένων κρατών αποτυπώθηκε, άλλωστε, σε σημεία του τελικού κειμένου, που το εξισορροπούν (π.χ. με τις αναφορές στην ανάγκη της διατήρησης των ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας).

Τέλος, η επισήμανση ότι η Τουρκία πρέπει να συνεργαστεί με την Ευρώπη για το μεταναστευτικό ερμηνεύεται ως απόρροια και της παρέμβασης του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος, αναδεικνύοντας πτυχές της παραβατικής συμπεριφοράς της Τουρκίας, μίλησε για την προσπάθειά της να εργαλειοποιήσει το μεταναστευτικό.

Πηγή: reader.gr