Θα μπορέσουμε να κρατήσουμε στη ζωή τον «καλό λύκο»;

Μια παλιά ινδιάνικη ιστορία, που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά εδώ και αιώνες, αναφέρεται στον μύθο των δύο λύκων.

Ένας παππούς, επιθυμώντας να συμβουλεύσει τον εγγονό του για τη ζωή που ανοίγεται μπροστά του, του λέει ότι μέσα του, όπως και μέσα σε όλους τους ανθρώπους, υπάρχουν δύο λύκοι που παλεύουν αδιάκοπα μεταξύ τους. Ο ένας είναι κακός, τρέφεται με μίσος, θυμό, φθόνο, βία, απληστία, αλαζονεία, ενοχές, δυσαρέσκεια, κατωτερότητα, ψέματα, εγωισμό. Ο άλλος είναι καλός και τρέφεται με χαρά, ειρήνη, αγάπη, ελπίδα, γαλήνη, ταπεινότητα, ευγένεια, καλοσύνη, ενσυναίσθηση, γενναιοδωρία, αλήθεια, συμπόνια και πίστη.

Το ερώτημα του μικρού προς τον παππού του υπήρξε άμεσο και για τούτο αυθόρμητο: «Παππού, ποιος λύκος θα νικήσει;» Και η απάντηση εξίσου άμεση, αλλά και σοφή: «Αυτός που τρέφουμε περισσότερο με τις πράξεις μας».

Παρακολουθώντας και καταγράφοντας όλα αυτά τα χρόνια – και είναι πολλά πια, δυστυχώς – την επικαιρότητα και εσχάτως περιηγούμενος στα διάφορα μέσα κοινωνικής(;) δικτύωσης, πιστεύω ότι το ερώτημα του εγγονού θα έπρεπε να γίνει: «Ποιος νίκησε παππού;» και η απάντηση του γερο-Ινδιάνου να ήταν: «Ο κακός λύκος, αυτόν θρέψαμε περισσότερο».

Έχουμε εισέλθει – θα ήθελα να πιστεύω όχι οριστικά, αν και οι ενδείξεις δεν είναι ενθαρρυντικές – σε έναν φαύλο κύκλο βίας σε όλα τα επίπεδα. Ένας κύκλος που διευρύνθηκε επικίνδυνα στα τελευταία χρόνια της σκληρής οικονομικής κρίσης, η οποία, αντί να μας συσπειρώσει ως λαό, χαλάρωσε ακόμη περισσότερο τους δεσμούς μεταξύ μας.

Με σχεδόν διαλυμένη τη μεσαία τάξη της χώρας, η απόσταση μεταξύ των πλούσιων και φτωχοποιημένων τμημάτων του πληθυσμού έχει μεγαλώσει επικίνδυνα, οδηγώντας μοιραία σε φαινόμενα κοινωνικής απομόνωσης, αυτοκτονιών, εγκληματικότητας, ενδοοικογενειακής βίας κ.ο.τ.

Την ίδια στιγμή, ένα νεαρό, επιστημονικά καταρτισμένο και άκρως παραγωγικό κομμάτι της κοινωνίας μας μεταναστεύει στο εξωτερικό, αναζητώντας αυτό που η πατρίδα του δεν μπορεί να του προσφέρει: εργασία και προϋποθέσεις για να δημιουργήσει οικογένεια.

Ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά εάν η πολιτική ή πνευματική ελίτ του τόπου μας μπορούσαν να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και – αντιλαμβανόμενες την κρισιμότητα των καιρών – να έκαναν το βήμα μπροστά…

Έτσι, στην Ελλάδα, σε μια χώρα που γερνά γρήγορα και δέχεται ισχυρή μεταναστευτική πίεση, παραμένουν κυρίως όσοι δεν μπορούν να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα και, αισθανόμενοι εγκλωβισμένοι, συνήθως εκφράζουν με επιθετικότητα (κάθε μορφής και διαβάθμισης) την αγωνία για την επιβίωσή τους.

Σε αυτό το μοτίβο, ο «καλός λύκος» της ινδιάνικης ιστορίας μας δεν έχει και πολλά περιθώρια να επικρατήσει στη μάχη με τον κακό… εαυτό του στη χώρα μας. Ίσως τα πράγματα να ήταν διαφορετικά εάν η πολιτική ή πνευματική ελίτ του τόπου μας μπορούσαν να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και – αντιλαμβανόμενες την κρισιμότητα των καιρών – να έκαναν το βήμα μπροστά, αναλαμβάνοντας να ξαναδώσουν σε εμάς τους Νεοέλληνες τη χαμένη εθνική μας αυτοπεποίθηση.

Φευ! Οι πολιτικοί αποδεικνύονται, εκ των λόγων και των πράξεών τους, ανίκανοι να σηκώσουν το βάρος των ευθυνών τους απέναντι στον τόπο και τους κατοίκους του.

Οι δε πνευματικοί άνθρωποι έχουν αποτραβηχτεί στο περιθώριο των εξελίξεων, αν δεν έχουν κι αυτοί μεταναστεύσει – είτε μεταφορικώς, είτε κυριολεκτικώς – σε κάποια άλλη χώρα…

Θα υπάρξει αναστροφή της κατάστασης αυτής; Αν δεν ζούμε το… τέλος της Ιστορίας, τουλάχιστον της ελληνικής, πιθανότατα ναι, αν και κάποιοι από εμάς ίσως δεν καταφέρουν να ζήσουν αυτή την αλλαγή. Τα ζητούμενα είναι σε πόσο χρόνο θα συντελεστεί αυτή η αναστροφή και για ποια Ελλάδα θα μιλάμε τότε. Ποιοι θα έχουν απομείνει σε αυτόν τον τόπο για να συμμετάσχουν στο νέο ξεκίνημα και με ποιους όρους θα συντελεστεί αυτό.

Κι αφού είναι δύσκολο να απαντηθούν με βεβαιότητα τα παραπάνω ερωτήματα, το μόνο που απομένει είναι να διατηρούμε, με κάθε θυσία, στη ζωή – έστω και υποσιτισμένο – τον «καλό λύκο», ώστε όταν αλλάξουν τα πράγματα να είναι σε θέση να κάνει την αντεπίθεσή του. Κι ας ελπίσουμε να μην είναι πολύ μακριά αυτή η στιγμή…