Γιώργος Μπαλάφας: Η COP28 και η ενεργειακή ασφάλεια στην Ευρώπη

Η φετινή Διάσκεψη για το Κλίμα (COP28) συμπίπτει χρονικά με τον συνολικό προβληματισμό για τις προκλήσεις της ενεργειακής ασφαλείας παγκοσμίως. Στα δικά μας, στην Ευρώπη δηλαδή, η ΕΕ έχει παρουσιάσει μεγάλα προβλήματα στο βηματισμό της και στον συντονισμό των πολιτικών των κρατών-μελών. Με δεδομένο άτι η ΕΕ εξαρτάται ενεργειακά κατά 55% από πηγές εκτός της ηπείρου, ο συντονισμός για τη διασφάλιση της ενεργειακής αυτονομίας θα έπρεπε να είχε προχωρήσει πιο στρωτά και οργανωμένα. 

Γράφει ο Γιώργος Μπαλάφας*

Μαζί με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αστάθεια που προκαλεί στο ενεργειακό πεδίο, η ενεργειακή επάρκεια της ηπείρου βρίσκεται εν αμφιβόλω κι από τα μείζονα ζητήματα των τεχνικών και φυσικών περιορισμών στην ταχύτητα και στο ρυθμό μετάβασης των οικονομιών σε χαμηλότερα επίπεδα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα, κρίσιμο είναι το ζήτημα της διαρκούς αναζήτησης για νέες ποσότητες ορυκτών από τα μεγάλα κυρίως κράτη-μέλη, όπως ο χαλκός, το νικέλιο, το λίθιο και οι σπάνιες γαίες, που εκθέτουν την ήπειρο σε γεωπολιτικούς κινδύνους κι απειλές, δεδομένου ότι -πέρα από το ιδιαίτερα αρνητικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα- το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής των ορυκτών αυτών βρίσκεται εκτός της ηπείρου. 

Μαζί με τα παραπάνω, υπάρχει ένα ακόμη ζήτημα που απαιτεί απαντήσεις κι αυτό είναι η μετάβαση από τις παραδοσιακές μορφές ενέργειας σε νέες μορφές πράσινης ενέργειας. Η μετάβαση αυτή είναι αντιμέτωπη με προβλήματα και εμπόδια, όπως είδαμε να συμβαίνει αυτή τη διετία με την ΕΕ που βρίσκεται βαθιά εξαρτώμενη από το φυσικό αέριο που εισήγαγε από την Ρωσία. Το είδαμε και στην Ελλάδα με την εγκατάλειψη της λιγνιτικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που ακόμη δεν έχει οδηγήσει σε ένα νέο ενεργειακά περιβάλλον, αλλά και στη Γαλλία με τα πυρηνικά της εργοστάσια. Το κόστος διασφάλισης της ενεργειακής σταθερότητας και το συνολικό κόστος της ενέργειας απαιτεί, όπως αποδεικνύεται ξανά και ξανά, γενναία επένδυση σε υποδομές για μεταφορά, αποθήκευση και διανομή ενέργειας ώστε η ΕΕ να περάσει ενεργειακά σε νέα εποχή, να γίνει με επιτυχία η μετάβαση και οι κοινωνίες να μην μείνουν πίσω σε αυτή τη διαδικασία. 

Στην COP 28, όπως παραδοσιακά συμβαίνει, οι συμμετέχοντες θα δεσμευτούν για την ανάληψη εθνικής και συλλογικής δράσης. Θα θέσουν νέους, υψηλότερους στόχους καθώς οι περσινοί στόχοι είναι δύσκολο να πιαστούν, θα εκπονηθούν και θα παρουσιαστούν νέα υπερεθνικά σχέδια που θα απαιτούν πολυεπίπεδες, συντονισμένες δράσεις που θα είναι και πάλι δύσκολο να προχωρήσουν. Είναι απογοητευτικό να προχωρά η διεθνής κοινότητα από χρονοδιαγράμματα σε χρονοδιαγράμματα χωρίς αποτέλεσμα και να μην έχει αναπτυχθεί ένα ενιαίο και συνεκτικό ευρωπαϊκό σχέδιο μετάβασης που να αναγνωρίζει όλες τις τεχνικές και οικονομικές επιπτώσεις και να στηρίζει την ενιαία διαχείριση του. Για πόσο ακόμα θα συμβαίνει αυτό; Για πόσο ακόμα θα βλέπουμε σε επανάληψη τα ίδια αδιέξοδα;  

Η ΕΕ πρέπει να συντονιστεί αποτελεσματικά, διαφορετικά θα βρίσκει διαρκώς καταστάσεις μπροστά της που την υπερβαίνουν και, τελικά, που θα υπονομεύουν το ίδιο το κοινωνικό και οικονομικό της μοντέλο, τις αξίες της και την ευημερία και ασφάλεια των ευρωπαϊκών κοινωνιών.  

_{* Ο Γιώργος Μπαλάφας είναι περιφερειακός σύμβουλος Βόρειου Τομέα Αθηνών και συντονιστής του τμήματος Άμυνας του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.}