Συζήτηση για το ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα στο Αετοπούλειο

Συζήτηση με θέμα «Ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα: Η ιστορία και το παρόν του» οργανώνει η Λέσχη Ανάγνωσης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Χαλανδρίου σε συνεργασία με την Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ) την Τετάρτη 22 Ιουνίου 2016, στις 18:30, στο Αετοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Χαλανδρίου (Φιλικής Εταιρείας και Τομπάζη).

Εισηγητές θα είναι οι συγγραφείς – μέλη της ΕΛΣΑΛ Βασίλης Δανέλλης, Δημήτρης Μαμαλούκας και Τεύκρος Μιχαηλίδης.

Δείτε περισσότερες πληροφορίες για την ΕΛΣΑΛ και για τη συζήτηση.

Λίγα λόγια για τη σύγχρονη νεοελληνική αστυνομική λογοτεχνία από την ΕΛΣΑΛ

Προλεγόμενα

Η σύγχρονη νεοελληνική αστυνομική λογοτεχνία ουσιαστικά «προκύπτει» με το μυθιστόρημα «Έγκλημα στο Κολωνάκι», του Γιάννη Μαρή (1953), που αρχικά δημοσιεύτηκε σε συνέχειες και λίγο μετά κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Ατλαντίς-Πεχλιβανίδη». Για το λογοτεχνικό αυτό είδος διαθέτουμε, σε σύγκριση με τα διεθνή ακαδημαϊκά πρότυπα, ελάχιστες μελέτες. Οι απόψεις, προς το παρόν, διχάζονται, ως προς το πότε εμφανίστηκε στη χώρα η αστυνομική λογοτεχνία, και αν το «Ποίος ήτο ο φονεύς του αδελφού μου», του Γ. Βιζυηνού ή το «Έγκλημα στο Ψυχικό», του Π. Νιρβάνα, είναι το πρώτο αστυνομικό αφήγημα.

Στη διάδοση της αστυνομικής λογοτεχνίας συνέβαλαν σημαντικά, έστω αρχικά περιορισμένα, και τα περιοδικά «Μάσκα» και «Μυστήριον», κατά τα αμερικανικά πρότυπα, που περιείχαν αστυνομικά, περιπετειώδη και γουέστερν διηγήματα, ξένων και Ελλήνων συγγραφέων, και αργότερα οι εκδόσεις τσέπης «Γαλαξίας» και «Βίπερ». Το είδος πάντως υπήρξε για αρκετές δεκαετίες παραγνωρισμένο από την φιλολογική κριτική και εντασσόταν στην «παραλογοτεχνία». Ο Γιάννης Μαρής κυριάρχησε την 25ετία 1953-1978, με έργα που κινούνται στον χώρο του θρίλερ, του ιστορικού-περιπετειώδους αφηγήματος και βέβαια του «αστυνομικού», σε πολλά από αυτά πρωταγωνιστεί ο αστυνόμος Μπέκας, ενώ την ίδια περίοδο εμφανίστηκε και η πρώτη συγγραφέας αστυνομικών ιστοριών, Αθηνά Κακούρη.

Η δεύτερη φάση «επανεκκίνησης» της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας ξεκινά ουσιαστικά αρχές της δεκαετίας του ΄90, με τον Πέτρο Μάρκαρη («Ανατομία ενός εγκλήματος»), αν και έχουν προηγηθεί ήδη αρκετά μυθιστορήματα που προαναγγέλλουν την επανεμφάνιση του είδους (Φιλίππου, Δανέλλη, Κούρτοβικ). Ταυτόχρονα, εμφανίζονται καινούργια ονόματα που θα εμπλουτίσουν σημαντικά την αστυνομική λογοτεχνία (Αποστολίδης, Μαρτινίδης, Μαμαλούκας, Ράγκος, Γκάκας, Γαλανόπουλος, Τριανταφύλλου, Παπαδημητρίου, Δανέλλης, Πολιτοπούλου, Λύκαρης, Αζαριάδης κ.ά.).

Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Μαρή-Τσιριμώκου, η σύγχρονη αστυνομική λογοτεχνία στην Ελλάδα έχει πλέον «βρει τα πατήματά της», σε συγγραφικό και εκδοτικό επίπεδο, και ορισμένοι Έλληνες συγγραφείς, προεξάρχοντος του Μάρκαρη, έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό. Σε πολλά έργα είναι εμφανής η πρόθεση των συγγραφέων να αφηγηθούν μία ιστορία με κοινωνικές-πολιτικές προεκτάσεις και αστυνομική πλοκή.

Η Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας, αλλά και πολλές Λέσχες Ανάγνωσης (Αθήνα, Θεσσαλονίκη) έχουν συμβάλει σημαντικά στη διάδοση και «αποκατάσταση» της αστυνομικής λογοτεχνίας στις μέρες μας.

Βιβλιογραφία (επιλογή)

Ι. Μυθιστορήματα

• Γιάννης Μαρής, Έγκλημα στο Κολωνάκι, 1953
• Αθηνά Κακούρη, Τα 218 ονόματα. Αστυνομικά διηγήματα, 1963
• Αντώνης Σαμαράκης, Το λάθος, 1965
• Γιάννης Μαρής, Η εξαφάνιση του Τζων Αυλακιώτη, 1976
• Τιτίνα Δανέλλη, Μάνος Κοντολέων, Ένα κι ένα κάνουν όσα θες, 1981
• Φίλιππος Φιλίππου, Κύκλος Θανάτου, 1987 και Δημοσθένης Κούρτοβικ, Το ελληνικό φθινόπωρο της Εύα-Ανίτα Μπένγκτσον, 1987
• Πέτρος Μάρκαρης, Ανατομία ενός εγκλήματος, 1994
• Ανδρέας Αποστολίδης, Το χαμένο παιγνίδι, 1995
• Πέτρος Μαρτινίδης, Παιχνίδια μνήμης, 2001
• Δημήτρης Μαμαλούκας, Ο μεγάλος θάνατος του Βοτανικού, 2003
• Παναγιώτης Αγαπητός, Το εβένινο λαγούτο, 2003
• Τεύκρος Μιχαηλίδης, Πυθαγόρεια εγκλήματα, 2006
• Σώτη Τριανταφύλλου, Κινέζικα κουτιά, 2006
• Νεοκλής Γαλανόπουλος, Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού, 2007
• Σέργιος Γκάκας, Στάχτες, 2008
• Γιάννης Ράγκος, Μυρίζει αίμα, 2008
• Μαριλένα Πολιτοπούλου, Η μνήμη της Πόλαροϊντ, 2009
• Βασίλης Δανέλλης, Μαύρη μπύρα, Χίλντα Παπαδημητρίου, Για μια χούφτα βινύλια, Αναστάσης Σιχλιμίρης, Εφτά μέρες βροχή (όλα 2011)
• Ιερώνυμος Λύκαρης, Μαύρα Κουφέτα, 2013
• Γρηγόρης Αζαριάδης, Το μοτίβο του δολοφόνου, 2015

ΙΙ. Συλλογές διηγημάτων

• Ελληνικά εγκλήματα, 1-4 (Καστανιώτης, επιμ.: Α. Χρυσοστομίδης)
• Είσοδος κινδύνου (Μεταίχμιο)*
• Η επιστροφή του αστυνόμου Μπέκα (Καστανιώτης)*
• Ο τόπος πρόδωσε τον ένοχο (Τόπος)*

* Συνεκδόσεις της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ) με τους αντίστοιχους εκδοτικούς οίκους.

ΙΙΙ. Μελέτες

• Πέτρος Μαρτινίδης, Συνηγορία της παραλογοτεχνίας, 1982
• Στράτος Μυρογιάννης, Από τις ιστορίες μυστηρίου στην αστυνομική πλοκή, 2012
• Αστυνομική λογοτεχνία. Επιστημονικό συμπόσιο 2012 (Ετ. Σπουδών Μωραΐτη), 2015