Ο γρίφος για το τέλος του κορωνοϊού – Πώς έληξαν οι προηγούμενες πανδημίες

Το δεύτερο κύμα της πανδημίας ήδη σαρώνει την Ευρώπη. Έχουν περάσει περισσότεροι από έξι μήνες απ’ όταν η λέξη lockdown μπήκε στην καθημερινότητα των πολιτών εκατοντάδων χωρών, ενώ και το Νότιο ημισφαίριο γνώρισε κι αυτό με τον πιο σκληρό τρόπο τι είναι η Covid-19. Και αν ένα πράγμα έχουν, πλέον, κατανοήσει όλοι είναι η μοναδικότητά του.

Ένας ιός που δεν δείχνει να μοιάζει με τους προηγούμενους, μια πανδημία με πολλά κοινά αλλά πολλές περισσότερες διαφορές σε σχέση με τα όσα έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής.

Το ερώτημα πλέον είναι ένα. Πότε θα λήξει η πανδημία; Πότε οι ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων θα επιστρέψουν σε κανονικούς ρυθμούς;

Τη στιγμή που όλος ο επιστημονικός κόσμος έχει στραμμένο το βλέμμα του στις προσπάθειες για την ανάπτυξη εμβολίου, μια ματιά στο παρελθόν ίσως μας βοηθήσει να κατανοήσουμε τι είναι και ενδεχομένως πότε θα έρθει το πολυπόθητο «τέλος της πανδημίας».

O «The Ιndependent» ζήτησε τη βοήθεια των ειδικών ώστε να αποκρυπτογραφήσει τα αποτυπώματα που έχουν αφήσει στην ιστορία η ισπανική γρίπη, ο H2Ν2, η ευλογιά, η γρίπη των χοίρων και άλλες αρρώστιες που δημιούργησαν πανδημίες και ευθύνονται για την απώλεια εκατομμυρίων ανθρώπινων ψυχών.

Γρίπη, η βασική αιτία για τις πανδημίες

Οι φωτογραφίες από τις αρχές του περασμένου αιώνα, με τα νοσοκομεία αλλά και τα μέτρα πρόληψης για την ισπανική γρίπη H1N1, ήρθαν πολλές φορές στο προσκήνιο, καθώς η πραγματικότητα που απεικονίζουν μοιάζει να είναι μια ασπρόμαυρη εκδοχή των όσων ζούμε στην Ευρώπη από τον Μάρτιο και έπειτα. 

Η ισπανική γρίπη θεωρείται η πιο φονική πανδημία στην πρόσφατη ιστορία. Από τοι 1918 ως και το 1920 οδήγησε στον θάνατο τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά, το 1957, άρχισε η πανδημία της γρίπης Η2Ν2, που σκότωσε περίπου ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Το 1968 η πανδημία γρίπης Η3Ν2 άφησε πίσω της περίπου τον ίδιο αριθμό νεκρών.

Το 2009 ο πλανήτης βίωσε τη γρίπη των χοίρων, η οποία εκτιμάται ότι προκάλεσε 284.000 θανάτους.

Ποια είναι η κοινή συνισταμένη σε όλα τα παραπάνω; Η γρίπη. Κάτι που δεν συμβαίνει τώρα με τον κορωνοϊό της Covid-19.

Η μοναδικότητα της Covid-19

«Αυτή η πανδημία είναι στην πραγματικότητα αρκετά μοναδική, με την έννοια ότι έχουμε ένα παθογόνο που είναι πολύ ικανό να εξαπλωθεί. Είναι εξαιρετικά μολυσματικό και εξαιρετικά μεταδοτικό και είναι μολυσματικό σε άτομα που είναι ασυμπτωματικά», λέει η Δρ Nathalie MacDermott στο «The Independent» εξηγώντας τη μεγάλη διαφορά με τις προηγούμενες πανδημίες. «Όλοι αυτοί οι παράγοντες καθιστούν πολύ πιο δύσκολο τον περιορισμό από πολλές άλλες επιδημίες που έχουμε βιώσει πιο πρόσφατα» συμπληρώνει.

Φέρνει, δε, ως παράδειγμα την επιδημία του Έμπολα: «Δεν ήταν μεταδοτική από άτομα που ήταν ασυμπτωματικά. Ακόμα και στην περίοδο της επώασης, δηλαδή περίπου 21 μέρες, οι άνθρωποι που ήταν μολυσμένοι αλλά δεν είχαν συμπτώματα δεν ήταν μολυσματικοί προς άλλους».

Η ανοσία της αγέλης και οι ελπίδες για το εμβόλιο

Όπως είναι φυσικό, το ερώτημα που δημιουργείται είναι αν μπορεί η επιστημονική κοινότητα να διδαχθεί από το παρελθόν. 

Ο Δρ Julian Tang, επίτιμος αναπληρωτής καθηγητής στις αναπνευστικές επιστήμες και κλινικός ιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ, αναλύει το τυπικό μοτίβο της πανδημίας για να καταδείξει τις διαφορές.

«Εξαπλώνεται σε ολόκληρο τον πληθυσμό επειδή δεν υπάρχει προηγούμενη ανοσία. Μόλις μολυνθούν όλοι και υπάρξει πλήρης κορεσμός, τότε ο ιός πεθαίνει» λέει.

Και συνεχίζει: «Φαίνεται ότι η ανοσία στην Covid-19 είναι βραχύβια. Ενώ έχει απορριφθεί για τη συγκεκριμένη ασθένεια και η ανοσία της αγέλης. Τα αντισώματά του μπορούν να διαρκέσουν από έξι ως και 12 μήνες. Στη συνέχεια θα μολύνουν ξανά τους ανθρώπους που είχαν αναρρώσει».

Και από τη στιγμή που η ανοσία της αγέλης δεν μπορεί να έχει αποτελέσματα, οι ειδικοί θα πρέπει να αναζητήσουν μεθόδους. «Η ευλογιά δεν εξαλείφθηκε μόνο με το εμβόλιο. Στην πραγματικότητα χρειάστηκε η απομόνωση και η καραντίνα. Και στη συνέχεια ο εμβολιασμός των επαφών. Ήταν μια συνδυασμένη προσπάθεια» λέει ο Δρ Julian Tang για την ασθένεια που το 1980 έγινε η πρώτη και μόνη μολυσματική που εξαλείφθηκε.

Covid-19 όπως HIV;

Ακόμα και αν βρεθεί το εμβόλιο και περιοριστεί ο ιός, θα εξαφανιστεί ή θα παραμείνει στις ζωές μας; Συγκρίσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν με την εξάπλωση του HIV, που περιγράφεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως «παγκόσμια επιδημία».

Η Christine Stegling, εκτελεστική διευθύντρια του φιλανθρωπικού οργανισμού Frontline AIDS, επισημαίνει ότι ενώ τα αντιρετροϊκά φάρμακα είναι τώρα διαθέσιμα για άτομα που έχουν διαγνωστεί ως θετικοί στο HIV, παραμένει επιδημία, με περίπου 1,7 εκατομμύρια νέες περιπτώσεις να αναφέρθηκαν σε ολόκληρο τον κόσμο πέρυσι.

Η Stegling λέει στο The Independent ότι, ενώ είναι σημαντικό να μην κάνουν τον HIV και την Covid-19 «να ανταγωνίζονται μεταξύ τους» όταν συζητούν την εξέλιξη οποιουδήποτε ιού, η επιδημία του HIV μπορεί να προσφέρει κάποια καθοδήγηση σχετικά με το πώς η κοινωνία μπορεί να εγκλιματιστεί στη ζωή με κορωνοϊό.

Πότε ακριβώς θα εξαφανιστεί ο ιός

Υπάρχει πιθανότητα ο ιός να εξαφανιστεί με την πάροδο του χρόνου; Ο Δρ MacDermott εξηγεί ότι εάν ο αριθμός αναπαραγωγής (R naught) της λοίμωξης μειωθεί σε κάτω από 1, «τελικά η επιδημία συνήθως θα εξαφανιστεί». Ο στόχος θα ήταν να επιτευχθεί ένα R «ιδανικά πολύ λιγότερο από 1», δηλώνει, προσθέτοντας ότι «αν βρισκόμαστε στο 0,9, θα χρειαστεί πάρα πολύς χρόνος για να το ελέγξουμε».

Αυτό έχει αποδειχθεί ως η μεγάλη πρόκληση για την Covid-19. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περασμένη Παρασκευή, το ποσοστό R στο Ηνωμένο Βασίλειο κυμαινόταν μεταξύ 1,3 και 1,5.

Πηγή κεντρικής φωτογραφίας: cdc.gov/reader.gr