Η προστασία του Περιβάλλοντος… περνά από τους Δήμους μας

Στο πρόσφατο συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης για την Κλιματική Αλλαγή, με πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ και σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την ΠΕΔ Κρήτης, καταγράφηκαν πολλές ενδιαφέρουσες απόψεις για το πώς οι τοπικές κοινωνίες θα μπορούσαν να συμβάλλουν ενεργά στη μείωση των επιπτώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας στο Περιβάλλον και στη διασφάλιση βιώσιμων συνθηκών στις πόλεις μας.

Ωστόσο, μετά από κάθε παρόμοιο συνέδριο, εκείνο που μένει ως ερώτημα είναι εάν οι διαπιστώσεις και τα ευρήματα των μελετών και, συνακόλουθα, οι δεσμεύσεις των «αρμοδίων», θα μπορέσουν να μετουσιωθούν σε πρακτικές πολιτικές, που όντως θα αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο «συναλλασσόμαστε» με το φυσικό περιβάλλον γύρω μας. Με άλλα λόγια, εάν θα μάθουμε ότι σε αυτή τη σχέση μας με τη Φύση εάν συνεχίσουμε μόνο να παίρνουμε, ανταποδίδοντας ελάχιστα τα οφέλη που αποκομίζουμε, θα οδηγηθούμε μοιραία σε καταστάσεις μη αναστρέψιμες.

Μέχρι σήμερα, με ελάχιστες και για τούτο περιορισμένης εμβέλειας εξαιρέσεις, δεν έχει διαφανεί ότι λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη ότι οι φυσικοί πόροι είναι περιορισμένοι και η επέμβασή μας στο Περιβάλλον μπορεί να συνεχιστεί έως ένα όριο, που -εάν δεν το έχουμε ήδη υπερβεί- το προσεγγίζουμε με μεγάλη ταχύτητα.

Σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, η περιβαλλοντική ευαισθησία, η συνειδητοποίηση των μεγάλων προβλημάτων που έχει σωρρεύσει στο οικοσύστημά μας η αλόγιστη ανάπτυξη των πόλεων και κυρίως, η ανάληψη συγκεκριμένης δράσης για τον περιορισμό των συνεπειών της ανθρώπινης παρέμβασης και την υιοθέτηση οικολογικών καθημερινών συνηθειών, επαφίεται στην «κουλτούρα» της όποιας δημοτικής Αρχής, στο επίπεδο εκπαίδευσης των τοπικών κοινωνιών και βέβαια, στην οικονομική δυναμικότητα κάθε Δήμου. Μοιραία, οι οικονομικά ασθενέστεροι Δήμοι, κατοικούμενοι από τα λεγόμενα λαϊκά στρώματα, αναδείχθηκαν «πρωταθλητές» της άναρχης ανάπτυξης, ενώ και σήμερα αδυνατούν στην πλειονότητά τους να ανταποκριθούν, από μόνοι τους, στη ριζική αλλαγή μοντέλου που απαιτεί η αδήριτη ανάγκη για προστασία του ήδη επιβαρυμένου περιβάλλοντός τους. Αλλά και στους θεωρούμενους ως προνομιακούς Δήμους τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα, αφού κι εκεί -για άλλους λόγους- σημειώθηκαν υπερβολές και υπερβάσεις που «πλήγωσαν» το φυσικό περιβάλλον, πέραν του ότι η «εκδίκηση της Φύσης» δεν περιορίζεται από διοικητικά όρια…

«Σε όλη τη διάρκεια της Ιστορίας, ο άνθρωπος έπρεπε να παλεύει με τη Φύση για να επιβιώσει. 
Σε αυτόν τον αιώνα έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι για να επιβιώσει πρέπει να την προστατεύσει».
[Ζακ-Υβ Κουστώ]

Άρα, τα θέματα οικολογίας αφορούν όλους μας και δεν μπορούν πλέον ν’ αντιμετωπίζονται ως «ιδιοτροπίες» ορισμένων «γραφικών οικολόγων» ή ως πολυτέλεια. Απεναντίας, το κόστος των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στην υγεία και τη λειτουργία των ανθρώπινων κοινωνιών είναι τόσο μεγάλο στην οικονομία, ώστε οποιαδήποτε δαπάνη για τον περιορισμό ή την εξάλειψη των αιτιών που τις προκαλούν να έπρεπε πλέον ν’ αντιμετωπίζεται ως πραγματική επένδυση για το μέλλον.

Είναι αλήθεια ότι το θέμα Κλίμα υπερβαίνει τα όρια μιας αυτοδιοικητικής, ακόμη κι εθνικής μονάδος. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν έρχονται μόνο από πάνω, με κεντρική καθοδήγηση, αλλά και από κάτω, από τους βασικούς κοινωνικούς πυρήνες. Έστω και με ελλιπή χρηματοδότηση, κόντρα στη γενικότερη απογοήτευση που έχει καταλάβει μεγάλο τμήμα της κοινωνίας μας, τα θεσμικά όργανα της Αυτοδιοίκησης, οι αιρετές διοικήσεις, οι σύλλογοι και φορείς, αλλά και καθένας από εμάς ξεχωριστά, θα πρέπει να συνεισφέρουμε -καθένας από τη θέση του και με βάση τις δυνάμεις του- στην ενημέρωση, στην εκπαίδευση και στην κινητοποίηση όσο των δυνατόν περισσότερων πολιτών προς την κατεύθυνση οικοδόμησης μιας υγιούς και βιώσιμης σχέσης με ό,τι μας περιβάλλει.

Η Φύση μάς χρειάζεται για να συνεχίσει να μας προσφέρει τ’ αγαθά τα οποία μας διατηρούν στη ζωή. «Σε όλη τη διάρκεια της Ιστορίας, ο άνθρωπος έπρεπε να παλεύει με τη Φύση για να επιβιώσει. Σε αυτόν τον αιώνα έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι για να επιβιώσει πρέπει να την προστατεύσει» σημείωνε τόσο εύστοχα ο γνωστός Γάλλος ωκεανογράφος Ζακ-Υβ Κουστώ. Κι αν αυτό ίσχυε τον περασμένο αιώνα, στον νέο πρέπει από τη συνειδητοποίηση να περάσουμε στην πράξη.